"SERCE NIE USTAJE" - CZYLI ULUBIONE KSIĄŻKI OSTATNICH MIESIĘCY

 

    Nie wiem, w jaki sposób natrafiłem na tytuł "Serce nie ustaje". Może to było deszczowe popołudnie, księgarnia, jedna z tych nielicznych, które zdołały ocaleć w trakcie powodzi zamykania tego typu przybytków. Być może zwróciłem uwagę na charakterystyczną okładkę. Nieśmiało wziąłem egzemplarz do ręki - wydawał się być ciężki (ponad kilogram). Ostrożnie odwróciłem książkę w dłoniach, żeby odczytać streszczenie i notkę dotyczącą nieznanego mi autora. Moje oczy wypatrzyły również "cenę sugerowaną" - 98.90. Uff..., bardzo ciężki egzemplarz. W dodatku okładka mogłaby być grubsza, sztywniejsza, papier bielszy. Pomyślałem wtedy, że jeszcze trochę się rozejrzę, powoli, na spokojnie popatrzę tam i tu, tu i tam, w końcu tyle nowości dookoła. 

A jednak jakiś czas później, raczej krótszy niż dłuższy, nabyłem egzemplarz "Serce nie ustaje", zwabiony mimo wszystko napisem "Nagroda Goncourtów (polski wybór)". Książka Gregoire Bouilleira otrzymała więcej prestiżowych wyróżnień - Prix Andre Malrouax, Prix Honore De Balzac itp.

Punktem wyjścia (dosłownie) do snucia bardzo rozbudowanej opowieści - cały tekst liczy sobie blisko 900 stron - jest samobójcza śmierć byłej modelki Marcelle Pichon, która w wieku sześćdziesięciu czterech lat postanowiła się zagłodzić (jej ciało znaleziono dziesięć miesięcy później). Główny bohater - pisarz - stara się rozwikłać zagadkę śmierci tej postaci, w tym celu zakłada agencję detektywistyczną "Bmore and Investigations". Jak to zwykle bywa w przypadku wielkich powieści, główny rdzeń fabuły jest tylko pretekstem do snucia rozmaitych  refleksji. Z okruchów informacji, strzępów faktów ("Nie ma faktów, są tylko interpretacje"), z odłamków plotek i piętrzących się hipotez, bohater próbuje stworzyć wnikliwy wizerunek Marcelle Pichon. Na wszelkie możliwe sposoby dokonuje analizy poszczególnych etapów jej egzystencji.

Gregoire Bouillier i francuskie wydanie książki

"Gregoire Bouillier nieustannie widzi w świecie rzeczywistym sieć znaków i zbiegów okoliczności. Czerpie z tego materię do dygresji i skojarzeń; starając się lepiej wydobyć temat, który zdaje się mu umykać" - napisał Le Monde.

Wydaje się, że Gregoire Bouillier stworzył coś na kształt "powieści totalnej". Z pewnością jest to dzieło jego życia, gdyż do tej pory ten były malarz i dziennikarz nie miał na koncie czegoś tak niezwykłego. Warto docenić ten ogromny wkład pracy francuskiego pisarza. 

"Serce nie ustaje" - Gregoire Bouillier (mapa hipotez i skojarzeń)

Biorąc książkę do ręki pomyślałem, że to niemożliwe, żeby przy tak obszernym tekście utrzymać ciekowość czytelnika. Pomyliłem się. Powieść "Serce nie ustaje" rozwija się powoli, ale z każdą kolejną stroną wciąga coraz bardziej. Czego tutaj nie ma! Krótka historia mody i modelingu, barwne przywołanie ducha dawnych epok (lata 40, 50, 60, 70-te), filozofia kultury, elementy psychologii społecznej, znakomita pogłębiona psychologia postaci, wnikliwa interpretacja wszelkich aspektów życiorysu itd. Erudycja, mądrość, wyrafinowanie, dobry humor, również ten czarny, sarkazm, specyficzna lekkość frazy, wyborny styl. To, o czym wcześniej wspomniałem, świetnie pokazuje zdjęcie mapy skojarzeń, tropów, hipotez, które zamieściłem powyżej.

Oczywiście, ktoś bardzo krytycznie nastawiony słusznie zauważy, że ów wyjątkowo obszerny tekst można spokojnie skrócić o 40, czy 70 stron. Szczególnie pod koniec powieści, kiedy autor zaczął nieco się powtarzać, kiedy odrobinę niepotrzebnie przeciągał nieubłaganie nadchodzące zakończenie. Rozumiem jednak, że tego wymagała specyficzna konwencja tej książki, z którą piszącemu trudno było się rozstać. W końcu nie każdego dnia tworzy się "Dzieło życia" - inteligentnie rozbudowaną, rozciągniętą na wielu płaszczyznach, wyrafinowaną opowieść o tym, czym tak naprawdę jest ludzka egzystencja. Brawo!! Pozycja obowiązkowa!! Z pewnością będę do niej wielokrotnie wracał.

"Próbują zmienić to, co ty i ja nazywamy rzeczywistością, chcą ją zamulić jak wodę, jeśli stwierdzisz, że jakaś rzecz jest inną rzeczą i powtórzysz to dostatecznie wiele razy, to musi tak być, a jeśli powtarzasz to w kółko, ludzie przyjmują to za prawdę (...).

"Pieśń prorocza" - Pula Lyncha to książka , która w ubiegłym roku otrzymała prestiżową nagrodę Bookera. Od wielu lat laureaci tego wyróżnienia dopisują się do listy pisarzy, których wypada znać. To nie jest tak, że każdy laureat jest autorem arcydzieła, albo od razu przypadnie Wam do gustu, ale na krótkiej liście finalistów każdego roku z pewnością znajdziemy wartościową pozycję ( o ile otrzymamy polski przekład, a z tym niestety bywa różnie, choć jest spora poprawa). 

"Pieśń prorocza" to książka o wolności i zniewoleniu. W subtelny sposób - nawiązuje stylistycznie do dusznej atmosfery powieści Franza Kafki (zdaje się, że to on napisał: "Klatka wybrała się na poszukiwanie ptaka") - pokazuje moment, kiedy coraz bardziej opresyjny system państwa (skąd my to znamy), próbuje zawłaszczyć każdy elementy życia jednostki. Co warto szczególnie podkreślić, to bardzo wyraźnie odmalowana sfera psychologiczna - odczuć, uczuć, stanów mentalnych, która w prozie Paula Lyncha uzyskuje materialne cechy, jakby była oddzielną namacalną rzeczywistością i przenikała to, co fizyczne i realne.

  "Mleczarz" - Anny Burns to kolejny przykład laureatki nagrody Bookera, którą autorka otrzymała w 2018 roku. Polski przekład ukazał się całkiem niedawno, tuż  pod koniec tego roku, więc mamy do czynienia ze spóźnionym odkryciem na rynku wydawniczym. Tematyka podobna jak w "Pieśni proroczej", czyli wolność jednostki jako wartość nadrzędna. W tle konflikt w Belfaście, nawiązanie do burzliwych lat siedemdziesiątych i starć na linii "protestanci-katolicy", a więc niespokojny czas, który Anglicy nazwali lakonicznie okresem "kłopotów" ( "The Troubles"). 

Od samego początku tego tekstu zwraca na siebie uwagę aluzyjny i dygresyjny język autorki - jakby melodyjność frazy Jerzego Pilcha połączyć z celnością metafor Kurta Vonneguta i przyprawić o głębię prozy Milana Kundery. Humoru, groteski tutaj nie brakuje, choć autorka porusza wyjątkowo poważne kwestie. Być może fragmentów swobodnej dygresji jest w ostatecznym rozrachunku zbyt wiele, więc niektórzy czytelnicy mogą poczuć drobny przesyt tym wartko płynącym strumieniem słów. Jednak dość łatwo można przyzwyczaić się do tego typu ekspresyjnej narracji, i szybko wejść w rzeczywistość sugestywnie odmalowaną przez Annę Burns.

"Była nieco przesądna, co odkryłem z czasem. Wiedziała o każdej pełni księżyca, tu i ówdzie znajdowały się tajemne znaki, które dawały jej trochę więcej informacji, horoskopy, szczególne centy, sposoby pokonywania przeszkód na chodniku, sygnały, które zauważałem tylko wtedy, gdy byłem z nią. Świat był rebusem dobrych i złych wiadomości (...). Uwielbiałem sposób, w jaki się ubierała. Ja, który rzadko nosiłem cokolwiek innego niż dżinsy i tiszert, uważałem ten aspekt za tajemniczy i zachwycający, jej spodnie i spódnice, pończochy i pantofle, bransoletki i biustonosze. Chciałem chodzić z nią na zakupy, żeby zobaczyć, jak to robi - dowiedzieć się, jak się to wszystko nazywa, te malutkie podkoszulki bez rękawów, prześwitujące czarne legginsy, które zostawiały lekko gniewne, ząbkowane ślady na skórze jej ud - ale nigdy mi na to nie pozwoliła".

Jim Lewis - amerykański pisarz i dziennikarz, cztery książki w dorobku, w tym jedna, która doczekała się polskiego przekładu - "Duchy Nowego Yorku". Szkoda, że tylko jedna, bo autor mocno zaostrzył mój literacki apetyt. Z początku nie zachwyciła mnie ta proza, już miałem odłożyć egzemplarz do kolejki, pozostawić go pośród wielu innych książek oczekujących na lepszy czas, ale jakoś pokonałem kolejne strony i wciągnąłem się w te niespiesznie rozwijane historie z miastem w tle. Choć mówiąc szczerze, na miejscu Nowego Yorku równie dobrze mógł znaleźć się Paryż, Londyn lub Kraków. 

Początkowo sądziłem, że to zestaw oderwanych od siebie historii, ale autor pod koniec spiął wszystko bardzo zgrabną klamrą, znalazł wspólny mianownik. W tekście czuć wyraźnie, kiedy Lewis znalazł dobry rytm, kiedy słowa zaczęły płynąć wartkim strumieniem, odnalazły cudowny "flow". To rozdział historii miłosnej "John i Bridget", który skojarzył mi się z początkowymi fragmentami  "Gry w klasy" Julio Cortazara. To właśnie tam autor pokazał swój talent i kunszt, mówiąc krótko kupił mnie i oczarował.

   "Moi najbliżsi niczego się nie boją. nie mają kłopotów, nie zakochują się, nie obgryzają paznokci, nie wierzą w przypadki, nie składają obietnic, nie hałasują, nie mają ubezpieczenia społecznego, nie płaczą, nie szukają kluczy, okularów, pilota, dzieci, szczęścia. Nie czytają, nie płacą podatków, nie są na diecie, nie mają żadnych preferencji, nie zmieniają zdania, nie ścielą łóżek, nie palą, nie robią list zakupów, nie zastanawiają się, zanim coś powiedzą. Nie mają zastępców (...) nie są kłamczuchami, złodziejami, hazardzistami, chojrakami, leniuchami, w nic nie wierzą, nie są zboczeńcami... (...). Nie żyją".

Valierie Perrin - "Życie Violette" - ta powieść to bardzo miła niespodzianka i spore zaskoczenie. Szczególnie, że wcześniej przeczytałem "Cudowne lata" tej autorki, która to książka raczej mnie nie poruszyła. Jednak postanowiłem dać francuskiej pisarce drugą szansę. Podszedłem do tej powieści jak pies do jeża, widząc jej reklamę, która głosiła, że we Francji sprzedało się ponad milion egzemplarzy. Od takich zapowiedzi zazwyczaj warto trzymać się z daleka. Choć bywają wyjątki. Najwyraźniej francuscy czytelnicy mają dużo lepszy gust, niż nasi rodacy (wystarczy spojrzeć na krajowe listy bestsellerów). Miejsce akcji to cmentarz, gdzie główna bohaterka Viollette pełni funkcję stróża. Nagrobki, pomniki, kolejne ceremonie pogrzebowe skłaniają do snucia refleksji. Przy okazji uda się również rozwikłać rodzinną tajemnicę. W kolejce już czeka (powoli zaczynam) kolejna powieść autorki - "Ostatnie niedziele".

W tej nazwijmy to dla uproszczenia "kobiecej literaturze" szczerze i gorąco polecam książkę "Zaproszona" - Emmy Celine, o której wspominałem już kiedyś. Warto również sięgnąć po "Ciała" noblistki Annie Ernaux (rzecz tym razem o inicjacji seksualnej oraz aborcji). Muszę przyznać, że to jedna z moich ulubionych pisarek. Byłem, jestem, i pozostanę oczarowany jej wspaniałą książką "LATA", do której regularnie lubię wracać. Czytam więc wszystko tej autorki, co tylko ukaże się w polskim przekładzie. Kolejna pani, która zrobiła na mnie wrażenie to Miranda Cowley Heler - "Papierowy pałac" - bardzo udany debiut, przynajmniej na polskim rynku, absolwentki Uniwersytetu Harvarda, która działa też w branży filmowej.

  Andrzej Stasiuk - "Rzeka dzieciństwa". Autor nagrodzonej przed laty "Jadąc do Badadag" jest jednym z moich ulubionych polskich pisarzy. Jak rzadko który lokalny twórcy ten "piewca pogranicza" potrafi w zwykłym pejzażu, prostej rozmowie, brudnym hoteliku, polnej wiejskiej drodze, odnaleźć pokłady czegoś niezwykłego, ukrytą głębię, metafizyczny zachwyt, okruchy filozoficznej czy metafizycznej refleksji. Bez cienia przesady mogę powiedzieć, że Andrzej Stasiuk wciąż pisze taką samą książkę, niczym pająk cierpliwie tka taką samą opowieść, oczywiście w różnych barwnych wariantach, gdzieś na marginesie wrażeń i notatek  z licznych podróży po Europie Środkowej oraz Wschodniej jej części, które stały się jego udziałem. Tak to już bywa, że do jednych twórców szeroko pojętej kultury jest nam nieco bliżej, podczas gdy do innych bardzo daleko (paradoksalnie zderzenie się z tym co obce, inne, zwykle niesie wraz z sobą najwięcej korzyści, w perspektywie kształtowania światopoglądu oraz postępu poznawczego). Do twórczości Andrzeja Stasiuka od wielu lat jest mi bardzo blisko (moje ulubione dzieło twórcy to magiczny "WSCHÓD"). Dlatego z ochotą sięgam po każdą nową pozycję. 

Marta Hermanowicz - "Koniec".  To kolejna miła niespodzianka i udany debiut, który podobno długo nie potrafił znaleźć uznania w oczach wielu wydawców. Ci ostatni, jak zwykle myśleli głównie o rocznym bilansie. To, co jednych wprawi w zachwyt, innych może odepchnąć - to specyficzny język oraz rytm tej opowieści. Przy tej okazji mogą pojawić się skojarzenia z książkami Zyty Rudzkiej. 

"Koniec" to historia wojennej traumy inteligentnie zderzona z trudami dorastania w Polsce lat 90-tych. Te dwa główne nurty czasowe nieustannie przenikają się wzajemnie, jakby współistniały obok siebie. Bolesna rodzinna przeszłość i równie przykre momenty dzieciństwa wyznaczają horyzont zdarzeń dla głównej bohaterki - Malwiny. W dodatku ów czas zapętla się na zasadzie repetycji zdarzeń, fragmentów, epizodów. Na poziomie języka również co chwila pojawiają się i powracają fragmenty tekstów, wierszy, dziecięcych rymowanek, modlitw, piosenek i pieśni religijnych. Igła czasu ciągle przeskakuje na obracającej się płycie tej intrygującej historii, jakby autorka chciała nam powiedzieć, że wszystkie odnogi czasu są obecne w tej jednej konkretnej chwili. Bujny język Hermanowicz podlega tym samym prawom, co czas. Funkcjonuje w oparciu o rozmaite fluktuacje, zmienny rytm słów  - "żyje tylko ten, kto się rusza", z których tworzy się charakterystyczna dla tej powieści melodia. Trudno obok tak ciekawej prozy przejść obojętnie, choć pewnie wielu odbije się od niej jak od ściany. Książka została nominowana do nagrody "Paszporty Polityki", ogłoszenie laureatów w styczniu. Mój wybór już znacie.

 "Słońce i sweter grzeją, chciałabym je ściągnąć. Lipiec klei się do mnie, ściska za gardło. Wszędzie piasek, w oczach, w ustach, chodniki kończą się w połowie drogi, zaczynają kilka metrów dalej. W drodze usycham, marszczę się z braku wody, jestem staruszką, dzidzią piernik (...). Czy jestem Malwiną czy Lotką. Czy mieszkam w Nowej Soli, czy w pięćdziesiątym drugim zakątku".

Z polskich pozycji polecam również książki Macieja Jarkowca  - "Rewolwer obok biblii" oraz "Na bulwarach czyhają potwory. Filmowa historia Ameryki", Artur Domosławski  -"Rewolucja nie ma końca. Podróże w krainie buntu i nadziei", Jul Łyskawa - "Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców", Anna Appelbaum - "Gułag" (właśnie czytam).

 Zagraniczne powieści i książki, które chciałbym odnotować to: Quentin Tarantino - "Spekulacje o kinie". "Homo Deus" - Yuval Noah Harai, "Trylogia siedmiogrodzka" - Benffy Milkos, "Czas starego Boga" - Sebastian Barry, "Życie, starość i śmierć kobiety" - Didier Eribon, "Słoneczny szkielet" - Mike McCormak .

   Przyznam szczerze, że jestem już mocno zmęczony czytaniem powieści, gdzie główny bohater policjant, detektyw, patolog, dziennikarz, archiwista, nauczyciel, profiler (obojga płci), miewa problemy z alkoholem, narkotykami, męczy się ze sobą, małżonką i rodziną, kotem lub psem, zwierzętami w ogóle, przy okazji nieudolnie, i z sobie tylko znanych powodów, walczy z całym światem albo z nieustannie pogłębiającą się depresją (prym wiodą tutaj skandynawscy pisarze, pewnie wynika to również ze zbyt małej ilości światła słonecznego w tej części Europy). 

Problem polega na tym, że tak naprawdę niewielu jest oryginalnych autorów (autorek), którzy potrafią połączyć całkiem niezły styl z ciekawie poprowadzonym wątkiem fabularnym. Chyba najlepiej w tej delikatnej materii sprawdzają się aktualnie wszelkiej maści thrillery niż klasyczne książki kryminalne (gdzieś na pograniczu sytuuje się moja ulubiona i wspaniała powieść w tym gatunku "Prawda o sprawie Harry'ego Queberta" - Joel Dickera; nawet nie próbujcie oglądać serialu na motywach tej powieści, straconego czasu nikt nie odda). 

Dlatego w tym roku postawiłem na książkę sensacyjną - DON WINSLOW - "SKORUMPOWANI".  Szybka, bezkompromisowa narracja, wartkie dialogi, zwroty akcji, prosty język, bez zbędnych ozdobników, ciągnących się opisów przyrody oraz rozbudowanej warstwy psychologicznej, za co autor bywa niekiedy krytykowany; po prostu "sensacyjne mięcho". Dla tych, którzy polubią oszczędny styl Winslowa, mogę spokojnie polecić jego mafijną trylogię: "Miasto w ogniu", "Miasto Marzeń", "Miasto w gruzach" (ostatnią pozycję aktualnie czytam) .

"Chciałem, żeby opowieść miała frazę, niepokój muzyki jazzowej, ale nie wyrażone wprost słowami. Pisanie fikcji to obserwowanie świata oczyma innego człowieka, słuchanie go innymi uszami. To zuchwałość wiary, że można się dowiedzieć, co się dzieje w tajemnicy świadomości innego człowieka, kimkolwiek jest, mordercą, uciekinierem, mężczyzną opierającym się o barierkę o zachodzie słońca na minutę czy dwie przed tym, jak wystrzał karabinu oderwie mu żuchwę i przeleci przez szyję, i roztrzaska kręgosłup, muzykiem grającym na pianinie z zamkniętymi oczyma. 

Kochałem jazz, ale zdaje mi się, że jeszcze bardziej kochałem muzyków jazzowych. Kochałem muzykę samą w sobie, a także jako model etyczny i estetyczny dla uprawiania literatury, jej lekkość i głębię, szybkość i powściągliwość. Tak właśnie chciałem, żeby brzmiało to, co piszę, jak  piszę, pod wpływem potężnego impulsu i nie wiedząc, dokąd zmierzam, czasem prosto przed siebie, a czasem pozwalając się nieść zakosami, w których zdawałem się gubić, i w których niespodziewanie odnajdywałem skarb".

Muzyki jazzowej (znanych postaci z krainy improwizowanych dźwięków) nie brakuje w książce "JAK PRZEMIJAJĄCY CIEŃ" - ANTONIA MUNOZA MOLINY.  Tak się złożyło, że to jeden z moich ulubionych pisarzy ("Jeździec polski" ,"Zima w Lizbonie"), obok Javiera Mariasa. Tych dwóch hiszpańskich twórców łączy szacunek literackiego świata (bywali nagradzani i wyróżniani), podobna wrażliwość, wspaniała melodyjność języka, niespieszność tempa, a co za tym idzie, frazy, podobna głębia zanurzenia w przedstawieniu otaczającego świata, umiłowanie do kina, szczególnie tego spod znaku noir ("nasza wyobraźnia jest zarażona kinem" -  stwierdził Molina).

 

Antonio Munoz Molina bywa bardziej sentymentalny, popada w melancholijne nastroje, znacznie więcej u niego wspomnień, nostalgii, drobnych migotliwych tęsknot. Podczas gdy Javier Marias w swojej twórczości lubił snuć rozmaite, często filozoficzne, dygresje, z łatwością odchodził od głównego tematu, jak i do niego powracał, był staranny, uważny na pojedyncze brzmienie słowa. Byłbym w stanie przyjąć zakład, że obydwaj panowie z prostej historii zakupów w supermarkecie, bez trudu mogliby odmalować małe dzieło sztuki.

Powieść "Jak przemijający cień" - również nominowana przed laty do Nagrody Bookera - łączy ze sobą dwa główne wątki. Pierwszy opowiada historię mordercy Martina Luthera Kinga - czyli Jamesa Earla Ray'a, który uciekając przed obławą dotarł aż do Lizbony, gdzie spędził dziesięć dni (zainteresowanych tematem tej obławy mogę polecić książkę - "Ogar piekielny ściga mnie. Zamach na Martina Luthera Kinga i wielka obława na jego zabójcę" - Hampton Sides). 

Molina próbuje wcielić się w postać poszukiwanego zbiega, stara się wyobrazić, jak mógł wyglądać ten osobliwy czas w stolicy Portugalii. Wątek historii Jamesa Earla Raya przeplata się z prywatnymi wspomnieniami pisarza, rozważaniami na temat twórczości artystycznej. Przyznam, że to właśnie te autobiograficzne refleksje hiszpańskiego twórcy ujęły mnie w tym tekście najbardziej.

     W trakcie moich literackich poszukiwań dotarłem również do pewnej pracy doktorskiej, napisanej jakiś czas temu - WIOSNA SZUKAŁA - "MĘSKOŚĆ I FANTAZMAT W PROZIE JAVIERA MARIASA I ANTONIA MUNOZA MOLINY".  

Przyznam, że bardzo ucieszyła mnie ta rozprawa, chociażby z tego prostego względu, że nie tylko ja dostrzegłem pewne podobieństwa stylu, pokrewieństwo spojrzenia, wspólnego ducha, u tych dwóch wcześniej wymienionych przeze mnie twórców. W języku polskim niewiele jest tekstów analityczno-krytycznych, które próbowałby zinterpretować nieco bardziej akademickim dyskursem dorobek Javiera Mariasa i Antonia Munoza Moliny. Dlatego też każda taka próba - mniej lub bardziej udana, w moich  oczach warta jest podkreślenia. Autorka, którą z tego miejsca serdecznie pozdrawiam, przywołuje Freuda, ujęcie strukturalistyczne, Raewyn Connell - "Masculinities", Jacquesa Lacana, Bourdie, Butler, Karlsson, Kristeve, Showalter. Oczywiście to pozycja dla tych, którzy obcowali lub obcują z twórczością akademicką. Pani Wiosna Szukała jest również współautorką pracy "Książka dla Julia. Cortazar po latach". Przypadek? Nie sądzę.

 

MEG BAIRD - "FURLING" (Drag City)/ SIV JAKOBSEN - "GARDENING" (The Nordic Mellow) "W ogrodach kobiecości"

 

     "(...) w oknach, przez które wyglądaliśmy jako młodzi ludzie, w dziecięcym krajobrazie, który uważaliśmy za wyłącznie nasz, i na ulicach wyczerpanych patrzeniem na przemijanie pokolenia za pokoleniem, na wszystkich zmierzających do tego samego smutnego końca; w restauracjach i na spacerach, i w cudnych parkach, i na słodkich polach, na balkonach i tarasach, z których tyle razy podziwialiśmy księżyc znudzony patrzeniem na nas, i w naszych fotelach, i krzesłach, i w pościeli, aż znika z niej nasz zapach i wszelki ślad po nas, a prześcieradła zostają podarte na szmaty albo na ścierki, nawet przy pocałunku ktoś nas zastępuje, i wtedy ta druga osoba zamyka oczy, żeby nas lepiej zapomnieć; we wspomnieniach i w myślach, i w marzeniach, i wszędzie, i tak oto wszyscy jesteśmy jak śnieg na ramionach, śliski i uległy, a śnieg zawsze topnieje".  Javier Marias - "Trucizna, cień i pożegnanie"

W roli głównej dziś płyty dwóch pań, które pewnie się nie znają, choć przy bliższym poznaniu mogłyby znaleźć wspólny, nie tylko muzyczny, język. Pojawienie się obydwu albumów zapowiadałem jakiś czas temu pięknymi singlami, promującymi te, jak się okazało, bardzo udane wydawnictwa. Na pierwsze z nich "Furling" - Meg Baird czekałem nieco bardziej, cierpliwie odliczając długie tygodnie, skreślając dni i godziny, aż do upragnionego piątku 27 stycznia. Jak widzę, zerkając na wyjątkowo pochlebne recenzje, nie byłem osamotniony w tym oczekiwaniu, ponieważ miłe słowa i pochwalne epitety sypią się pod adresem amerykańskiej wokalistki zgodnie i z różnych stron. 

Mało kto, nie tylko z krajowych dziennikarzy, pilnie śledził jej solową karierę, która wcale nie była szumna i pełna zwrotów akcji, czego potwierdzeniem jest dopiero/już czwarta w dyskografii płyta długogrająca. Meg Baird urodziła się w New Jersey, pochodzi z muzycznej rodziny, jej ojciec grał na puzonie, podczas gdy córka rozpoczynała naukę gry na fortepianie, w wolnych  chwilach szarpiąc struny gitary akustycznej. Szerszej publiczności dała się poznać kilka lat później, z początkiem nowego tysiąclecia, jako wokalistka i gitarzystka psycho-folkowego zespołu Espers. Dwadzieścia lat temu było o nich głośno, szczególnie na Zachodnim Wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, gdzie tradycje psychodelicznego grania, nawiązującego do przełomu lat 60/70, wciąż są żywe i pielęgnowane. Jej solowy debiut przypadł na 2007 rok, nosił nazwę "Dear Companion". Wydany przez wytwórnię Drag City album zawierał akustyczne folkowe pieśni, rozpisane głównie na gitarę i głos, intymne i niezbyt przebojowe wyznania, utrzymane w duchu kompozycji Joni Mitchell, Nicka Drake'a, Lindy Perhacs, czy Joan Baez, do której często porównywano jej sposób śpiewania.

Delikatna, eteryczna wokaliza Meg Baird, wykorzystująca raz po raz niezbyt dziś popularne długie dźwięki i wysokie rejestry, potrzebuje odpowiedniego otoczenia, żeby wybrzmieć w pełni, i nie zostać przytłoczoną przez inne zbyt śmiało poczynające sobie instrumenty. Dlatego w tym przypadku tak ważne były inteligentne aranżacje, których na szczęście nie zabrakło na albumie "Furling". Układając tytuł najnowszego albumu Meg Baird wyobraziła sobie zwijanie żagla. Nie oznacza to jednak, że artystka miała na myśli głównie pożegnania i kres podróży; bez wiatru dmuchającego w żagle można również się przemieszczać, a właściwie swobodnie dryfować, co chyba najbardziej oddaje charakter tych dziewięciu kompozycji. Oprócz tradycyjnych w przypadku amerykańskiej wokalistki gitary akustycznej oraz fortepianu, znajdziemy w nich mnóstwo świetnie wykorzystanych instrumentów: klawesyn, melotron, harfa (pięć lat temu Meg Baird nagrała płytę z harfistką Mary Lattimare), flet, organy, wibrafon, rozmaite perkusjonalia. Płytę wyprodukował Tim Green w Louder Studios, z kolei fortepian oraz linie wokalne dograno w Panoramic Studios, a ostateczny mastering wykonał pochodzący z Egiptu inżynier Hera Kadry (znany ze współpracy ze Slowdive czy Beach House).

Kilka z tych utworów brzmi tak, jakby zarejestrowano je w przydomowym ogrodzie, podczas niczym nieskrepowanego muzykowania, jak chociażby jeden z moich ulubionych, niezwykłej urody - "Will You Follow Me Home?". W tych znakomicie połączonych ze sobą tonach jest jakaś lekkość, zwiewne flow, które popycha kompozycję naprzód, podkreślając wagę, a zarazem ulotność, poszczególnych chwil. Wystarczy kilka prostych dźwięków, powtórzonych rytmicznie taktów, i słuchacz już bez trudu wchodzi do środka. Rozciąga się przed nim oniryczny krajobraz, z łatwością odmalowany przez akordy gitary akustycznej i pozostałe instrumenty. Jednym z nich jest eteryczny długimi fragmentami głos Meg Baird, jak w otwierającym album "Ashes, Ashes", gdzie wokaliza oparta została na wspomnianych wcześniej długich dźwiękach, wijących się i unoszących w powietrzu niczym języki ognia albo pył poruszany podmuchami wiatru. Pewnie nie tylko autor tego wpisu, przy tej okazji przypomniał sobie filmy Antonioniego - "Powiększenie" czy "Zabriskie Point". Urokliwy "Star Hill Song" budzi skojarzenia z dokonaniami równie rozmarzonej Mazzy Star, w "Unnamed Drives" - amerykańska artystka spaceruje po terytorium, po którym od lat tak sprawnie porusza się Neil Young. Z kolei "Cross Bay", czy kończący całość "Wreathing Days" pokazuje nieco bardziej klasyczne oblicze Meg Baird, znane z jej poprzednich płyt. W warstwie lirycznej autorka tekstów tym razem nie szukała trafnych metafor, intrygujących porównań, czy też bezpośrednich form przekazu. Raczej skupiła się na stronie emocjonalnej lub dźwiękowej poszczególnych fraz, używając słów tak, jak używa się barw albo punktów wyjścia dla swobodnych skojarzeń.

(nota 8/10)

 

Zamiast dodatków, zgrabnych singli i świetnych piosenek, odnalezionych na słabych lub przeciętnych płytach, których mało kto wysłuchał do samego końca, mam dla Was drugi bardzo dobry album, który koniecznie trzeba przesłuchać. O jego autorce Siv Jakobsen wspominałem już wiele razy, na moim blogu znajdziecie recenzje dwóch poprzednich wydawnictw - "The Nordic Mellow" (2017), "A Temporary Soothing" (2020). Najnowsza płyta, chyba najlepsza w całym dorobku - "Gardening", ukazała się przed tygodniem, zawiera dwanaście dobrych i spójnych kompozycji, utrzymanych w indie-folkowej stylistyce. Zmiana producentów, tym razem norweska artystka postawiła na lokalnych mniej znanych fachowców - Hansa Olava Settema i Simena Mitlida - przyniosła zamierzony efekt. Poszczególne utwory pokazują Siv Jakobsen nie tylko jako zdolną wokalistkę, ale też autorkę pięknych, poruszających melodii i przemyślanych tekstów.

 Wokalistka z Oslo i Meg Baird mają sporo wspólnego. Obydwie panie stawiają kroki na tej samej żyznej folkowej glebie, przy czym Amerykanka jest w swoich poszukiwaniach nieco bardziej dojrzała i wyrafinowana, ciągnie ją w stronę psychodelicznych roślin i onirycznych zakątków, podczas gdy Jakobsen wciąż, mimo upływu lat, udało się zachować dziewczęcy urok, poszukuje ujścia dla swoich lęków, pragnień i myśli, w tradycyjnej piosenkowej formule. Norweżka bardzo lubi swój przydomowy ogród, gdzie dogląda i pielęgnuje rośliny, stąd też tytuł jej najnowszego albumu. Ogród jako metafora umysłu i pamięci, znajdziemy tutaj piękne kwiaty, i egzotyczne krzewy, ale także chwasty, których nieraz tak trudno się pozbyć. "Na tej płycie dokonuję intensywnej emocjonalnej pielęgnacji (...). Mam nadzieję, że te piosenki mogą być pomocne dla każdego, kto doświadczył trudnego lub destrukcyjnego związku". W tym kontekście nie dziwi, że utwór "Small" opowiada o próbie zamknięcia za sobą pewnego etapu i rozpoczęcia życia na nowo, że piosenka "Blue" traktuje o staraniach związanych z wybaczeniem byłemu partnerowi, a w urokliwej odsłonie "Most Of The Time", znajdziemy takie oto frazy: " Chcę się przekonać, jak to jest być samą bez ciebie w moich myślach". 

Nie byłoby albumu "Gardening", gdyby nie pomoc grupy muzyków i przyjaciół. Z tego całkiem sporego grona warto wymienić dwa nazwiska - Emma Gatril (znana ze współpracy z prezentowaną niedawno Rozi Plain, czy This Is The Kit), oraz Marcus Hamblett (również  Rozi Plain). Ostatecznych miksów dokonał Zach Hanson, który pomagał chociażby Bon Iver i Hand Habits. 

(nota 8/10)

 

W jednym z utworów artystkę wsparła Ane Brun, chyba wciąż nieco bardziej znana i rozpoznawalna skandynawska wokalistka.

W kąciku improwizowanym, całkiem nieźle w dzisiejszym kontekście powinien zabrzmieć Nat Birchall, który wczoraj opublikował najnowszy album "The Infinity". 

GLORIA DE OLIVEIRA & DEAN HURLEY - "OCEANS OF TIME" (Sacred Bones Records) "CZARNE PLECY CZASU"

 

   "Czas zastępuje sam siebie, to, co przychodzi, zamazuje to, w czego miejsce przyszło, i co się oddaliło, dziś nie sumuje się z wczoraj, tylko wypiera je i odstrasza, i w tej niemal pozbawionej pamięci sferze ciągłość zaciera granice między tym, co przed, i tym, co po, wszystko stapia się w jednolitą magmę, i człowiek nie może już poznać tego, co kiedyś było możliwe, ale się nie ziściło, co zostało odrzucone i zepchnięte na bok, czego nikt nie podjął, a może właśnie próbował, lecz poniósł porażkę..."   

   

Nie bez powodu rozpocząłem dzisiejszy wpis cytatem z powieści "Tomas Nevinson" - Javiera Marisa. To był smutny tydzień, głównie z tej przyczyny, że w ostatnich dniach odszedł od nas ten znakomity hiszpański pisarz. Od dawna był moim ulubionym autorem, zdecydowanie najlepszym przewodnikiem po gęstwinach ponowoczesnego świata.  Tak naprawdę wiele razy odnosiłem wrażenie, że Marias był ze mną od zawsze. Po raz pierwszy zetknąłem się z jego twórczością przy okazji wspaniałej książki "Serce tak białe", i doskonale pamiętam, co sobie wtedy pomyślałem. Pomyślałem wtedy, że w ten sposób do tej pory nikt nie pisał. A nie dalej jak trzy tygodnie później, już po lekturze kolejnej znakomitej powieści - fabularnie chyba najlepszej w całym bogatym dorobku - "Jutro, w czas bitwy o mnie myśl", to osobliwe odczucie stało się jeszcze bardziej  dojmujące. Przede wszystkim urzekły mnie te długie swobodnie płynące frazy, z wyraźnie wyczuwalną melodią, charakterystycznym tonem oraz rytmem, trwające choćby i stronę, lub znajdujące swój kres w postaci tak upragnionej dla wielu kropki na kartce obok. Uwiodły mnie strefy pogłębionej refleksji-dygresji, kreślonej gdzieś na marginesie głównej fabuły (w tym miejscu trzeba nadmienić, że w ostatnich latach wątki fabularne zeszły w jego powieściach na jakiś dalszy mało istotny plan; kto by się tym przejmował, z pewnością nie Marias i jego zagorzali czytelnicy). Długo pozostawałem pod wrażeniem tych meandrycznych zdań często rozpiętych pomiędzy dwoma skrajnymi biegunami znaczeń ("albo-albo"), doskonale oddających to, co zwykle rozgrywa się pod powierzchnią zdarzeń rzeczy widzialnych i słyszalnych (fluktuacje, stany kwantowe), tego rodzaju metafizycznego zachwytu, ale też zadumy i wahania, w którym ujawniała się prawda bycia, prawda tekstu, pojęta jako uosobienie greckiej "Alethei" (w ujęcia Martina Heideggera "nie-skrytość", "ukazując-skrywa"). W tych skrzydlatych słowach, które znakomicie potrafił uchwycić nasz tłumacz Carlos Marrodan Casas, odnajdywałem okruchy własnych nieporadnych myśli, spostrzeżeń, trafnych opisów tego, co rozgrywało się także za moim oknem. 

Javier Marias bardzo dużo palił. Stanowczo za dużo. Ciężki do zwalczenia nałóg utrudniał mu życie, komplikował spotkania towarzyskie i podróże, ale chyba również dzięki temu hiszpański mistrz słowa zdawał się być bardziej ludzki, z krwi i kości, a nie przesłany z odległej literackiej galaktyki. Miłośnik lodów Haagen Dazs ("Na pogrzeb do Madrytu nie pojadę, ale lody Haagen Dazs kupię" - napisał do mnie kolega na wieść o śmierci autora "Berty Isli"), fan klubu Real Madryt i starego kina, szczególnie spod znaku "noir", król wyspy Redonda, notoryczny kandydat do Nagrody Nobla, jak wiemy, już jej nie otrzyma (skandal!!), na pożegnanie zostawił dla nas felietony, które - i to jest dobra wiadomość - wkrótce ukażą się w naszym kraju. Marias był również w trakcie kończenia kolejnej powieści, ale decyzja co do ewentualnej publikacji jeszcze nie zapadła. Dwa dni po śmierci Javiera Mariasa, pożegnał się z nami inny wielki artysta, Jean-Luc Godard, do którego wczesnych filmów często wracam - "Do utraty tchu", "Żyć własnym życiem", "Pogarda", "Amatorski gang" itd.

Dlatego też dzisiejsza główna odsłona bloga będzie miała nostalgiczno-filmowy charakter. Świetnie w tej materii, uwierzcie mi na słowo, sprawdzi się najnowsza, wydana wczoraj płyta "Oceans Of Time", duetu Gloria De Oliveira i Dean Hurley. Ten ostatni to od kilku lat nadworny współpracownik Davida Lyncha. W  swoim "A Symmetrical Studio", gdzie nagrywa muzykę oraz dubbingi, zarejestrował ścieżkę dźwiękową do trzeciego sezonu serialu "Twin Peaks". Dean Hurley świetnie wyczuwa nastroje panujące w filmach amerykańskiego reżysera, i sam dobrze odnajduje się w podobnej stylistyce. Jego partnerka - Gloira de Oliveira- w tym muzyczno-oceanicznym dialogu, to aktorka, artystka wizualna i wokalistka o niemiecko-brazylijskich korzeniach. Płyta "Oceans of Time" powstawała w trybie korespondencyjnym, przy pomocy plików przesyłanych przez Ocean Atlantycki. Gloria początkowo zafascynowana była śpiewem operowym, co da się wyczuć w jej wokalizie. Lecz zamiast zostać śpiewaczką, wybrała aktorstwo, zagrała w kilku filmach, sztukach teatralnych i radiowych. Później rozpoczęła naukę na Akademii Sztuk Pięknych w Hamburgu oraz Paryżu. W 2017 roku powołała do życia jednoosobowy projekt Lovespell i opublikowała epkę "Lua Azul". Jej naturalnym środowiskiem były oniryczno-nostalgiczne krainy, pełne łagodnych swobodnie rozbrzmiewających dźwięków, stanowiących dyskretne nawiązania do prac jej ulubionego reżysera Jeana Rollina. "Niektóre piosenki przychodzą do mnie niemal całkowicie we śnie" - powiedziała w jednym z nielicznych wywiadów, żeby po chwili dodać - "Melancholia to dla mnie "radość" oddania się specyficznemu rodzajowi smutku, który sprawia, że czujesz, że żyjesz. To afirmacja życia".

W podobnym melancholijno-sennym nastroju utrzymano dwanaście piosenek wypełniających album "Oceans Of Time". Całość sugestywnie rozpoczyna wyborne intro, którego kontynuacją, a zarazem pogłębieniem jest utwór  "In Nebel". "A Shore Oh The Cosmic Sea" - to pierwsze i nie ostatnie nawiązanie do płyt Bel Canto, Cocteau Twins, This Mortal Coil. Warto w tym miejscu dodać, że to właśnie pomiędzy wierzchołkami tak nakreślonego estetycznego trójkąta będziemy poruszać się w dalszej części tego wydawnictwa. Fani starych płyt zamieszczanych sukcesywnie w dawnym katalogu oficyny 4AD znajdą tutaj dla siebie sporo dobrego. Kolejne niespieszne kompozycje oddychają kojącymi tonami syntezatorowych i gitarowych fal. Duet De Oliveira/Hurley ani przez moment nie ulega pokusie, żeby postarać się być nieco bardziej nowoczesny. Artyści przy pomocy prostych środków kreują barwne nostalgiczne pejzaże i całkiem nieźle przywołują melodykę piosenek Elizabeth Fraser. Głos Glorii de Oliveira również korzysta z rozwiązań i stylu zaproponowanego przez wokalistkę grupy Cocetau Twins. Dominują długie wysokie rejestry, szkoda tylko, że w dodatkowych liniach  wokalnych, na poziomie zaplecza czy chóru, nie dzieje się odrobinę więcej. Ktoś powie, że to bezpieczne wydawnictwo, i w żadnym momencie nie wykracza poza dobrze znane już rejony. Pewnie będzie w tej opinii sporo racji. Czasem jednak dobrze jest powspominać nie tak odległe czasy w miłym towarzystwie. Niepublikowana do tej pory kompozycja Elizabeth Fraser zatytułowana "All Flowers In Time Bend Toward The Sun", którą napisała wspólnie z nieodżałowanym Jeffem Buckleyem, to niejedyna, którą warto zapamiętać na dłużej z tego albumu.

(nota 7.5/10)

  

Postaram się, przynajmniej początkowo, utrzymać podobny nastrój. Zajrzymy na płytę grupy Holy Fawn - "Dimensional Bleed", która ukazała się niedawno, i która zebrała dość skrajne recenzje w prasie muzycznej. Wybrałem taką oto urokliwą kompozycję.

Jay-Jay Johanson na 30 września przewidział premierę swojego nowego albumu zatytułowanego "Portfolio".

Niedawno prezentowani na łamach bloga Shabason/Krgovich nie próżnują. 7 października opublikują najnowszy album "At Scarmauche". 

21 października ukaże się nowa płyta brytyjskiej grupy Dry Cleaning - "Stumpwork".

Dawno nie słyszałem zespołu Suede. Jest do tego wyśmienita okazja, oto wczoraj ukazała się ich najnowsza płyta zatytułowana - "Autofiction", która zbiera całkiem pochlebne recenzje.

Przed Wami jedna z moich ulubionych piosenek ostatnich dni, do której regularnie powracam. Australijski duet Mick Turner oraz Helen Franzmann (McKisko), czyli Mess Esque w kompozycji zatytułowanej "Liminal Space".

W kąciku improwizowanym zacni goście. Prześliczna Jean Seberg, Jean Paul Belmondo, Jean-Luc Godard (fragment filmu "Do utraty tchu"), oraz Chet  Baker.

EERA - "SPEAK" (Just Dust) "Twoje oblicze nazajutrz"

 

     Tymczasem oblicze Madonny na pierwszy rzut oka staje się coraz młodsze. Sam fakt zestawienia obok siebie tego czasownika i przymiotnika budzi w nas osobliwe odczucia. A co dopiero, gdy ujrzymy jedno z  ostatnich zdjęć wokalistki. Gdyby nie naga pierś radośnie wysunięta przed szereg skąpego skądinąd stroju - o ten skromny szczegół Madonna Louise'a Ciccone posprzeczała się, krytykując zbyt wąskie jej zdaniem ramy dobrego smaku - nie przeszłoby mi przez myśl, że z fotografii uśmiecha się do mnie niczym Gioconda, 63-letnia piosenkarka i matka szóstki dzieci. Po czym miałbym ją niby rozpoznać? Chyba nie po twarzy?! "Twoja twarz jutro" - lub jak chciałby wspaniały tłumacz Carlos Marrodan Casas - "Twoje oblicze nazajutrz" - tak właśnie zatytułował jedną ze swoich powieści hiszpański mistrz pióra Javier Marias. Wszelkie znaki na ziemi oraz niebie wskazują, że w tym przypadku nie miał na myśli oblicza Madonny. Być może od czasu do czasu myśli o niej jedna z naszych krajowych celebrytek - pani Małgorzata. Jej oblicze nazajutrz, również nijak się ma do tego, jak wyglądało ono pięć czy dziesięć lat temu. Po prostu, pani Małgosia "stając się coraz młodsza", staje się zarazem coraz bardziej do siebie niepodobna. Nie wiem do końca, czy to dobrze, czy źle. Wiem za to, że dałbym konia z rzędem temu, kto bez trudu potrafiłby zestawić obok siebie aktualne zdjęcia twarzy niektórych celebrytek z tym, jak ich oblicza prezentowały się chociażby dekadę temu. Oczami wyobraźni już widzę ciąg przesuwających się nowych oraz starych fotosów, gdzieś w tle rozbrzmiewa romantyczna muzyka, którą w pewnym momencie wypełnia głos typu "Panasonic". Pośród świergotu wróbli i treli kosa, głęboki i dźwięczny tembr powtarza te sugestywne i zgrabne frazy: "Dzisiaj jesteś piękna, jutro będziesz młoda".

   Z pewnością takich dylematów nie ma jeszcze Anna Lena Bruland. Wszystko przed nią. Norweska wokalistka, ukrywająca się pod nazwą EERA, na początku grudnia wydała drugą płytę. Wiecie, jak to jest z tym drugimi albumami. Na opublikowanie upragnionego debiutu zwykle nieco się czeka. Cierpliwie nagrywa się piosenka po piosence, aż w końcu, zwykle w najmniej spodziewanym momencie, zadzwoni telefon z wytwórni, żeby przekazać radosną nowinę. Drugi album może coś potwierdzić albo czemuś zaprzeczyć. Bywa pierwszą oznaką zbliżającego się kryzysu (takie czasy), lub zwiastuje rychłe twórcze wypalenie. Czasem symbolizuje nowe otwarcie albo nużącą grę resztkami. Przypadek płyty "Speak", to raczej potwierdzenie, kontynuacja i rozwinięcie pomysłów zawartych na debiucie "Reflection of Youth" (2017). Cztery lata temu Anna Lena Bruland była zafascynowana twórczością PJ Harvey, do czego zresztą chętnie się przyznawała, przy okazji nielicznych wywiadów. Nagrania z tego krążka oparte były na wyeksponowanym brzmieniu gitary, czasem odrobinę przykurzonym lub przybrudzonym. Artystka mieszkająca obecnie w Berlinie, zaczęła grać na fortepianie oraz gitarze w wieku 15 lat. Potem przeniosła się do Liverpoolu, gdzie studiowała wokalistykę na Institue Of Performing Arts, ma również ukończone trzy lata śpiew klasycznego. Dalej było granie w zespole FARAO, współpraca z Ghost Poets, podróże na trasie Berlin-Londyn-Oslo, jej głos wykorzystano na ścieżce dźwiękowej do serialu Netflixa - "Innocents", debiut nagrywała w Walii oraz w Irlandii. Według artystki album "Reflection of Youth" jest o wiele mroczniejszy i mocniejszy, również w warstwie tekstowej, od najnowszej propozycji zatytułowanej "Speak". Ten zawarty w tytule żywioł mowy ma przybliżać problematykę związaną z ekspresją - mówienie o sobie, wyrażanie własnych odczuć i stanów emocjonalnych, pragnienie powiedzenia światu, kim jestem i jak obecnie wygląda moje oblicze.

"Im jestem starsza, tym bardziej akceptuję siebie i nie pozwalam, żeby ludzie wpływali na mnie w negatywny sposób" - stwierdziła Anna Lena Bruland. Ciekawe, co na to Madonna Louise'a Ciccone albo pani Małgorzata. Wyobrażacie sobie płytę Madonny opartą na shoegaze'owym brzmieniu? To byłoby intrygujące. Nasza dzisiejsza bohaterka, tworząc kompozycje na album "Speak", słuchała sporo starych płyt właśnie z tego gatunku. Nic więc dziwnego, że znalazło to swoje odzwierciedlenie w brzmieniu tej płyty. Nie chodzi tu wcale o to, że od pierwszych fragmentów przytłacza nas ściana przesterowanych gitar. Ten unoszący się pomiędzy nutami shoegaze'owy duch dawnych dokonań chociażby My Bloody Valentine, wyraża się przede wszystkim w melodyce czy nastroju poszczególnych nagrań. Dobre otwarcie "Solid Ground", wita nas dwoma równolegle prowadzonymi wokalizami, co w połączeniu z tonami gitary tworzy fajny efekt i budzi skojarzenie z albumami wspominanej już nieraz grupy Lush. Szkoda tylko, że wykształcona w klasie śpiewu klasycznego norweska wokalistka nie chciała dać próbki swoich możliwości w tej formie. Z pewnością wzbogaciłoby to tkankę aranżacyjną tego wydawnictwa. Lżejszy w wymowie "The Beat", to zwrot w stronę twórczości Warpaint. "Midnight" ma w sobie coś z atmosfery piosenek Beach House. W mrocznym "Ladder" na perkusji zagrał chłopak naszej dzisiejszej bohaterki Tobias Humble. Część nagrań zarejestrowano w Londynie, ale większość sesji miała miejsce w Berlinie, między innymi w studiu, które gościnnie udostępnił FINK. W utworze "Falling Between The Ice" bardziej zaakcentowano rolę syntezatora, jego tony zarejestrowano również w Berlinie, ale w studio należącym do dawnych przyjaciół Anny z grupy FARAO. Mają oni w swojej kolekcji całkiem sporo rzadkich urządzeń, w tym również syntezatory produkcji rosyjskiej. 

(nota 7/10)

 

Gdybyście kilkanaście lat temu zapytali mnie, jaki jest mój ulubiony zespół, po chwili wahania, zastanowienia i pogłębionej refleksji, odparłbym, że...to... Broken Social Scene. W ich muzyce wtedy było mnóstwo świeżości, lekkości, oryginalności, cudownych  linii melodycznych, które chwytały za serducho i długo masowały dyskretne połączenia pomiędzy synapsami. Od tamtej pory nieco się zmieniło. Czas nie oszczędza nikogo, tym bardziej naszych ulubionych twórców. Jednak wciąż mam słabość do tego zespołu, więc niecierpliwe czekam na ich nowy album -"Old Dead Young: B-sides & Rarites", który ukaże się w połowie stycznia 2022 roku, i będzie zawierał rzadkie nagrania. Jedno z nich, bardzo urokliwie, już wypełnia mi chwile oczekiwania.

Blanche Biau to solowy projekt artystki z Zurichu, zafascynowanej brzmieniem lat osiemdziesiątych. Oto próbka jej najnowszego singla.

Coś z wytwórni Anti- Records, czyli Girlpool w piosence "Faultline". Sami przyznacie, że niektórych utworów lepiej słucha się, niż ogląda się ich teledyski. Te gorsety robią teraz takie małe.

Will Varley z najnowszej niedawno opublikowanej płyty "The Hole Around My Head".

Illhan Ersahin (saksofon), Dave Harrington (gitara, bas, instrumenty klawiszowe), Kenny Wollesen (perkusja, wibrafon) - w kompozycji "And It Happens Every Day", którą znajdziecie na płycie "Invite Your Eye".

MIGUEL ZENON & LUIS PERDOMO - "EL ARTE DEL BOLERO" (Miel Music) "Finezja i dojrzałość"

 

   "Śpiew ten śpiewany był z byle okazji dzień w dzień, przez głosy pełne euforii i głosy pełne smutku, piskliwe i przygnębione, przez głosy ciemne i melodyjne, i fałszywe głosy blond, w każdym stanie ducha i w jakichkolwiek okolicznościach, cokolwiek by się w domach nie działo i nigdy przez nikogo nie osądzony (...). I śpiew ten śpiewały jeszcze nie babcie i nie wdowy, i już nie stare panny, pod wieczór głosem już łamiącym się i słabiutkim, siedząc w fotelach na biegunach lub na kanapach, doglądając i zabawiając swe wnuki albo zerkając na portrety osób, które już odeszły, albo których nie potrafiły w czas zatrzymać, wzdychając i wachlując się, wachlując się całe swoje życie, jesień nie jesień, zima nie zima, wzdychając i podśpiewując, i kontemplując, jak mija czas miniony".     Javier Marias - "Serce tak białe"

Dziennikarze, krytycy i recenzenci niekiedy poszukują wyrazistych form. Rozglądają się za czymś, co przykuwałoby uwagę, co wyróżniałoby się z szarego tła rzeczy do siebie podobnych oczywistą innością. Zupełnie tak, jakby owa nieraz powierzchowna i jaskrawa odrębność miała stanowić świadectwo o jakości artystycznej. "Krzyk" w sztuce nie tylko kojarzy się ze słynnym obrazem Edvarda Muncha, ale bywa również przywilejem młodości. Tymczasem dojrzałość artystyczna wyraża się często przez finezję i wyrafinowanie, wymaga namysłu i uwagi - także odwagi, żeby wyjść od tego, co proste - ale przede wszystkim doświadczenia i biegłości w operowaniu narzędziem kreacji. Tak rozumiana dojrzałość sugeruje, żeby spróbować wejrzeć w głąb, wniknąć miłośnie w przedmiot lub temat, a nie ślizgać się po jego pstrokatej powierzchni, którą nim zdążymy się obejrzeć, pokryje kurz banału, nudy i zapomnienia. Mam wrażenie, że również w ten sposób można odczytać album "El Arte Del Bolero", stworzony przez dwóch nie tylko muzycznych przyjaciół: Miguela Zenona i Luisa Perdomo.

Zanim pochylimy się nad tym wydawnictwem, warto napomknąć, czym jest tytułowe bolero w kulturze iberoamerykańskiej. Bolero w muzyce latynowskiej to odrębny gatunek. Kompozycje utrzymane w tej stylistyce charakteryzuje spokojne tempo, opowiadają zwykle o tęsknocie lub nieszczęśliwej miłości. Znawcy tematu rozróżniają dwa typy: bolero hiszpańskie, powstałe w osiemnastym wieku, utrzymane w rytmie 3/4 oraz bolero kubańskie, które narodziło się sto lat później - jest w nim więcej melancholii, liryzmu, dramatyzmu, utrzymane w metrum 2/4 lub 4/4. Jestem przekonany, że niemal każdy z Czytelników zna choć jedno bolero, tylko nie zawsze potrafi skojarzyć je akurat z tym gatunkiem. Jednak, kiedy pojawią się takie tytuły jak: "Guantanamera" czy "Besame Mucho" - utwór napisany w 1941 roku przez 15-letnią wtedy meksykańską artystkę Consuelę Velazquez - nasze oblicza ozdobi uśmiech porozumienia. Podsumowując krótko, bolero to: "Pieśni serca", wykonywane często na dwa głosy. Pierwszy z nich prowadzi główną narrację i rozwija linię melodyczna, drugi zaś ozdabia poszczególne frazy, podkreśla istotne fragmenty. Podobnie jest na płycie "El Arte Del Bolero", tyle że zamiast ludzkich głosów pieśni pełne tęsknoty, troski i zadumy, wykonuje saksofon i fortepian.

Tak się złożyło, że Miguel Zenon kilka dni temu skończył 44 lata, więc krążkiem "El Arte Del Bolero" zrobił sobie miły prezent. Artysta urodził się w San Juan (Portoryko), i od dziecka grał na saksofonie altowym. Jak wielu znamienitych gości tego bloga ukończył prestiżową Berklee College Of Music.  W 1999 roku stworzył kwartet, wraz z kolegą z studiów Antonio Sanchezem grającym na perkusji ( w 2005 roku zasilił skład Pat Metheny Group i zastąpił go Henry Cole), z Hansem Glawischingiem (kontrabas) i wenezuelskim pianistą Luisem Perdomo. Ten ostatni w lutym tego roku będzie obchodził okrągłą, bo 50-tą rocznicę urodzin. Pochodzi z Caracas, w latach 90-tych przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie ukończył Manhattan School of Music oraz Queens College. Na różnych etapach kariery artystycznej współpracował z największymi twórcami muzyki improwizowanej: Davem Douglasem, Tomem Harrellem, Henrym Threadgillem itd. W tak zwanym międzyczasie dopełniał przez długie lata dwa składy: kwartet Ravi Coltrane'a i wspomniany wyżej kwartet Miguela Zenona. Ostatnie ich wspólne dokonanie nosi tytuł "Sonero" (2019), za którą to płytę panowie otrzymali nominację do nagrody Grammy.

Najnowsze wydawnictwo "El Arte Del Bolero" stanowi zapis koncertu, który miał miejsce 28 września 2020 roku, w The Jazz Gallery w Nowym Jorku. Występ tak się spodobał obydwu panom, że 7 stycznia tego roku postanowili podzielić się nim z szerszą publicznością. Należy podkreślić, że za każdą z tych sześciu kompozycji, które wypełniły ten znakomity krążek, ukrywa się jakaś znakomita postać; artysta, człowiek, ale również i jego indywidualna historia.

 I tak, "La Vida Es Un Sueno" ( "Życie jest snem"), pochodzi z twórczości niewidomego pieśniarza Arsenio Rodrigueza. Artysta stracił wzrok jako dziecko. W 1947 roku wybrał się do Nowego Jorku, gdzie okulista Ramon Castroviejo postawił ponurą dla niego diagnozę - nerwy wzrokowe zostały całkowicie zniszczone i nie sposób było je odtworzyć. Krótko po tym zdarzeniu Rodriguez skomponował jeden ze swoich najsłynniejszych utworów "La Vida Es Un Sueno".

Miguel Zenon od dawna pasjonował się tradycją i folklorem rodzimych stron. Już przy okazji krążka "Yo Soy La Tradicion"  - wydany w 2018 roku, uzyskał nominację do nagrody Grammy, obejmował osiem utworów rozpisanych na saksofon i kwartet smyczkowy - poszukiwał elementów, które konstytuowały ową tradycje. Była to swoista wyprawa w głąb, wydobywanie punktów, które dla danej pieśni stanowiły rdzeń, żeby potem obudować je własną improwizacją. Wiele z tych kompozycji wypełniających krążek "El Arte Del Bolero", zaczyna się od solowej intonacji saksofonu, czyli łagodnego wprowadzenia w nastrój kolejnych tęsknych opowieści. Gra pianisty Luisa Perdomo nie ogranicza się tylko do zwykłego akompaniamentu, długimi fragmentami tworzy sugestywną przestrzeń oraz jest pełnoprawnym uczestnikiem dialogów. "Alma Adentro" to pieśń Sylvi Rexach z 1958 roku, ulubionej artystki matki Zenona. Utwór ten pojawił się już na płycie Zenona o tym samym tytule, nagranej w nieco większym składzie osiem lat temu. "Como Fue" rozpowszechnił jeden z najwybitniejszych pieśniarzy kubańskich Benny More, "Ese Hastio" skomponował Ray Barreto, "Que Te Pedi" to przebój latynowskiej pieśniarki La Lupe, a  "Juguete" nagrał kolejny znakomity kubański wokalista Bobby Capo (1922 - 1989). 

"Te pieśni są częścią nas" - powiedział w jednym z wywiadów Miguel Zenon. Pełne ciepła, czułości, tęsknoty, z główną rolą saksofonu, który wydaje się, jakby długimi fragmentami śpiewał, cudownie balansując pomiędzy interpretacją, ekspresją, a improwizacją. Warto wspomnieć, że wszystko zostało zarejestrowane za jednym podejściem. Choć premierowe wrześniowe wykonanie, pokazywane w streamingu, poprzedziły godziny prób, rozważań i dyskusji. Warto również sięgnąć nie tylko do płyty "El Arte Del Bolero", ale i do oryginalnych pieśni wyżej wspomnianych twórców, żeby sprawdzić, czym różnią się od nich te jazzowe ujęcia.

(nota 8/10)

"Słucham tego kobiecego śpiewu przez zęby, który nie jest śpiewany, aby go ktoś słuchał, ani tym bardziej tłumaczył na żywo lub przekładał na piśmie, tego śpiewu bezwiednego i bez adresata, śpiewu, którego się słucha i uczy się, i już się nie zapomina. Tego śpiewu wbrew naturze wydanego dźwięku i niemilknącego, i nierozpływającego się po wyśpiewaniu go, kiedy następuje po nim cisza młodości, a może to już wiek męski".    Javier Marias - "Serce tak białe"

LORELLE MEETS THE OBSOLETE - "De FACTO" (Sonic Cathedral) "Nawiedzone piosenki o niepewności"

  Dobre pół wieku temu Hans-Georg Gadamer twierdził, że niekiedy warto wsłuchać się w głos przedsądów. Podążając za autorem "Prawdy i metody", i oglądając listy styczniowych premier, doszedłem do wniosku, że w nadchodzących, ponoć coraz mroźniejszych, dniach raczej nie pojawi się na rynku muzycznym nic, co mogłoby mnie wprawić w zachwyt. Odsłuchując kolejne kompozycje zawarte na najnowszym albumie Lorelle Meets The Absolete, który ukazał się 11 stycznia tego roku, musiałem szybko zweryfikować swoje przedsądy. Być może nie jest to pełen zachwyt, ale bez wątpienia szczere uznanie i szacunek do tego, co udało się stworzyć sympatycznemu meksykańskiemu duetowi.
Kiedy ujrzałem tytuł tego albumu - "De Facto", od razu przypomniałem sobie fragment świetnego skeczu kabaretu "Paranienormalni" - "De Facto nie jest moim trenerem", czyli "Jacek Balcerzak część 2" (do obejrzenia TUTAJ ) - choć, jak przypuszczam, album pary meksykańskich artystów nie ma nic wspólnego z żartem. Kto wie, może w warstwie tekstowej płyta zawiera jakiś dowcip, lub wyszukaną grę słów. O tym was jednak nie zapewnię, gdyż całość zaśpiewana jest w obcym mi języku hiszpańskim. I pomyśleć, że tyle razy sięgając po książki mojego ulubionego pisarza i przewodnika w gęstwinach ponowoczesnego świata - Javiera Mariasa (znakomita ostatnia pozycja "Berta Isla") - obiecywałem sobie, że od jutra to już na pewno rozpocznę naukę tego dźwięcznego języka.

Duet Loerelle Meets The Obsolete tworzą: Lerena Quintanilla i Alberto Gonzales. Nazwa zespołu powstała z inspiracji dwoma serialami.  Człon "Lorelle" pochodzi od fikcyjnego filmu "Rochelle, Rochelle", którego nazwa przewija się w serialu "Seinfeld" (film miał rzekomo opowiadać o erotycznej podróży młodej dziewczyny z Mediolanu do Mińska). Z kolei fraza "The Obsolete" została zaczerpnięta z serialu "The Twiligth Zone", konkretnie z odcinka zatytułowanego "The Obsolete Man".
Muzyka meksykańskiego duetu pomimo pięciu albumów długogrających na koncie jest wciąż słabo znana w naszym kraju. Estetycznie jest to bardzo intrygujące połączenie psychodelicznego rocka, dream-popu, krautrocka i shoegaze'u. Lorena i Alberto swobodnie żonglują motywami różnych  gatunków, umieszczając je najczęściej w transowo-psychodelicznym kontekście. Na ostatnim albumie, jak również podczas trasy koncertowej, duet powiększył się o trzech kolejnych muzyków: Andrea Davi (perkusja), Fernando Nuti (bas), Jose Orozco (syntezator). Płytę nagrano w domowym studiu El Derrumbe, w Ensanada na półwyspie Baja California, nad zatoką Todos Santos Oceanu Spokojnego.

I kto wie, czy to nie oddech Oceanu Spokojnego słyszymy na początku kompozycji "Unificado". To jeden z najdłuższych utworów na płycie (9 min.), który oprócz tego, że "otwiera przestrzeń fal" szumem wody, przynosi wraz z sobą hipnotyczny trans oraz urzekające gitarowe pasaże. Warto w tym miejscu podkreślić, że dużo dobrego na albumie "De Facto" dzieje się na poziomie basu, niskich tonów. To właśnie one, w różnych konfiguracjach i odmianach, odpowiadają za motorykę tych nagrań. Nie mogło być inaczej, skoro ciężki mięsisty bas także otwiera ten krążek - "Ana" - dopiero potem dochodzą do głosu repetycje i zabawy wokalem (troszkę w stylu ostatnich dokonań Holter na albumie "Aviary").
Pierwsze takty "Lineas En Hojas" przypomniały mi wstęp do nieśmiertelnego przeboju "Billie Jean" Jacksona, dopiero później przestrzeń wypełniły przetworzony głos wokalistki, brzmienie klawiszy i gitar oraz refren przywołujący skojarzenia z melodyką Cocteau Twins.

Alberto Gonzales (fan zespołu Galaxie 500) wśród swoich inspiracji wymienia takie grupy jak: The Spaceman 3, The Cure, My Bloody Valentine, Sonic Youth. I bez cienia przesady mogę stwierdzić, że elementy estetyk tych formacji pobrzmiewają w dokonaniach meksykańskiego duetu. Co ciekawe, owa sympatia zespołowa jest relacją zwrotną, bowiem poczynania Lorelle Meets The Obsolete śledzą  i bardzo sobie cenią Robert Smith i Henry Rollins.
Gonzales poproszony o podsumowanie jednym zdaniem swojej twórczości, oświadczył po chwili wahania, że tworzy: "Nawiedzone piosenki o niepewności". I tak również kończy się krążek "De Facto". "La Maga" czyli ponad 10-minutowa kompozycja, zabierająca słuchacza w barwną psychodeliczną podróż - być może zarejestrowana podczas kolejnej udanej próby, na ulubionym szpulowym magnetofonie marki Akai ("real to real"), z wykorzystaniem efektu gitarowego Shin-ei.
Cóż więcej mogę dodać, chyba tylko to, że dla stałych czytelników tego bloga  album "De Facto" to pozycja obowiązkowa.

(nota 7.5-8/10 )